Kolanyanın Dünya Tarihindeki Yeri

GEÇMİŞTEN GÜNÜMÜZE KOLONYANIN DÜNYA TARİHİNDEKİ YERİNİ VE KOLONYA ÇEŞİTLERİNİ ÜNAL ÇINAR BEY İLE KONUŞTUK.

Karanlık ortaçağ Avrupa’sı, kiliselerin hüküm sürdüğü papazların insanlar üzerindeki baskısı, insanların vücudundan cin çıkartma bahanesiyle canlı canlı yakıldığı, kilise kurallarına karşı gelenlerin aforoz edildiği karanlık bir çağ.

Yeni doğan bebeklerin kiliselerde kutsal su ile vaftiz edilmesi ve bu kutsal suyun ölünceye kadar üzerlerinden gitmesin diye yıkanmamaları sonucunda pis kokmaları ve bu pis kokuyu bertaraf etmek için arayış içine girmelerinden sonra KOLONYA icat olmuştur.

Yıl 1690 Almanya’nın Köln şehri, Jean Paul Feminist ismindeki bir temizlik işçisi pis kokudan öyle bunalmış olacak ki güzel kokan çiçeklerden etkilenip kolonyanın reçetesini yaparak arkadaşı İtalyan asıllı Giovanni Antonia Farina adlı Almana vermiştir.

1712 yılında Giovanni Antonia Farina verilen reçetenin üzerinde çalışarak hoş kokulu LAVANTA SUYU nu yapmış ve Köln de temizlik maddesi olarak üretmeye başlamıştır.

Almanya’nın Köln şehrinin adı kolonya icat olmadan önce bir Alman kolonisiydi. Kolonyanın yapılıp insanlar pis kokudan kurtulmak için üzerlerine kolonyayı dökmelerinden sonra Köln ismini almıştır. Köln kolonya demektir.

Kolonya, 19. Yüzyılın başlarında Fransa’da EAU DE COLOGNA (Odikolon) adı altında üretilmeye başlanmıştır. Bundan sonra da bu hoş kokulu sıvıyı dünya tanımıştır.

Kolonyanın Osmanlı topraklarına girişi, II. Abdülhamid döneminin ilk yıllarına rastlar. O dönemde ithal edilen ürünler arasında Farina’nın Eau De Cologne’u da bulunmaktaydı.

II. Abdülhamit’ in özel kolonyasını daima üzerinde taşır ve her camiye girdiğinde üzerine sürerdi.

Osmanlı topraklarında ilk kolonyayı1882’de Ahmet Faruki adlı kişi üretmiştir. Ahmet Faruki o dönemlerde halk tarafından “Odikolon” olarak adlandırılan koş kokuya “kolonya” adını verir.

1902 yılında Hasan Rauf beyin “istikamet eczanesi” tarafından ithal edilen HASAN kolonyaları kadın ve erkeklerimizin beğenisine sunulmuştur.

1910 yılında da Etem Pertev Beyin PERTEV Kolonyasıyla kolonya dünyasına girdiğini görüyoruz.

1912 yılında, Süleyman Ferit Eczacıbaşı tarafından İzmir’de üretilen kolonya daha sonraki yıllarda Türkiye’de bir sanayi haline gelmiştir.

Hasan Şevki Efendi 1920 yılında HASSAN adında Türkiye’de ilk kolonya fabrikasını kurmuştur. Hassan, Cumhuriyetin ilk milli kolonya fabrikasıdır.

Ulu önder ATATÜRK parfüm kullanmazdı. Sadece kolonya sürerdi. Hasan şevki efendinin Hassan kolonyasını tercih ederdi. (Yılmaz ÖZDİL, ATATÜRK kitabı sayfa 324)

1923 yılında Ankara’da Eyüp Sabri Tuncer kendi adıyla kolonya imal etmiştir. Daha sonraki yıllarda ise Türkiye’nin çeşitli illerinde kolonya üretilmeye başlanmıştır.

Kolonya topraklarımızda, belki anavatanında olduğundan çok daha zengin ve renkli bir hayat sürmüş, yıllar içerisinde çeşitlenerek bugünlere ulaşmıştır. Neredeyse hemen her bölgenin kendine has bir kolonyası olmuştur. İzmir’in Altın Damlası, Gizli Çiçek ve İzmir Geceleri, Antalya’nın turunç çiçeği kolonyası, Rize’nin çay kolonyası, Düzce’nin ceviz yaprağı ve tütün kolonyası, Trabzon’un hamsi ve fındık kolonyaları, Amasya’nın elma kolonyası, Isparta’nın gül kolonyası, Edremit ve Ayvalık’ın zeytin çiçeği kolonyası, Sındırgı’nın çam kolonyası, Balıkesir’in beyaz zambağı, Gaziantep’in Biber ve Fıstık Kolonyaları ve daha niceleri Türk insanının beğenisine hitap etmiş, bayramlarını kutlamış, yolculara eşlik etmiş ve hastalara şifa dilemiştir

Türkiye’de üretilen belli başlı kolonya markaları tarih sırasına göre şöyledir. AHMET FARUKİ, HASAN, HASSAN, PERTEV, SÜLEYMAN FERİT, PERİHAN, EVLİYAZADE NURETTİN, HÜSNÜ ŞEVKİ, ŞÜKÜFE, NECİP BEY, Eyüp Sabri Tuncer, Kemal Aktaş, PE RE JA, Çöplüoğlu, çoban, fredo, ES KO, esmen, Servet, Abant, Cıngıllıoğlu, Hünkar, Pırlanta, Hal, Cihan, Kristal, Selin, Tariş, Leda, Rebul, Hatun, Akçay,

Türkiye’nin dışında birçok ülkelerde üretilen kolonyalarda vardır. Bunları şöyle sıralayabiliriz. Almanya; Echt kolnısch wasser 4711, Fransa; Eau De Cologne, Jant Marina Conti, Rev’e D’or, Fetıche L.T. Pıver, Amerika Birleşik devletleri ; Avon

1886 yılında David H. Mc Connell tarafından Amerika Birleşik Devletleri’nde kurulmuş olan AVON firması, Kolonya üretimine renk katmak istemiş olacak ki kolonya şişelerini değişik objelerden yapmıştır. Bunlar, çeşitli hayvan figürleri, otomobil markalarının minyatürleri, tren çeşitleri, ateşli silahlar, top arabaları, gemi figürlü şişeler üreterek halkın beğenisine sunmuştur.

Aşağıda Türkiye de üretilen çeşitli firmalara ait kolonya şişelerinden oluşan resimler sunulmuştur.
Araştırmacı Yazar Gezgin Nuri Özmut. Kolonya şişesi kolleksiyoncusu Değerli Büyüğüm Ünal Çınar bey’e teşekkür ederim. Başkent Haber İmtiyaz Sahibi Nuri Şahin bey’e teşekkür ederim.

Haber: ARAŞTIRMACI YAZAR GEZGİN NURİ ÖZMUT