Av. Ali Birdal Kahraman – Bir Dur Deme Hakkı: Yürütmenin Durdurulması Kararı ve Niteliği

Bir Dur Deme Hakkı: Yürütmenin Durdurulması Kararı ve Niteliği

Merhabalar değerli okurlar bugün ki yazımızda İdare hukukumuzda yer alan ve genellikle ara karar niteliğinde verilen yürütmenin durdurulması kararının hukuki anlam ve önemini, itiraz yollarını, sonuçlarını her zaman olduğu gibi kişisel görüşlerimizin eşliğinde kısaca değerlendireceğiz.

Hukuk, tabiri caizse sadece haklıyı haksızdan ayıran bir sistem değil, aynı zamanda “zarar gelmeden önce müdahale etme sanatı”dır. İşte bu sanatın en zarif araçlarından biri de yürütmenin durdurulmasıdır. İdare, hak verirsiniz ki karar alma ve uygulama gücüne sahiptir. Ancak bu gücünü bazen hatalı bazen de aceleci kullanılabildiğini görmezden gelemeyiz. Bu gibi durumlarda bireyin idareye karşı en büyük dayanağı, hukuk sistemidir. İşte bu noktada devreye giren yürütmenin durdurulması, hem bireyi koruyan hem de idarenin gücünü dengeleyen bir hukuki emniyet supabıdır.

Yürütmenin Durdurulması Nedir?

Yürütmenin durdurulması, bir idari işlemin hukuka aykırı olduğu ileri sürülerek açılan davada, işlemin dava süresince uygulanmasının “geçici olarak“ engellenmesidir. Nihai karar verilene kadar, işlem askıya alınır. Altını çizmekte fayda görmekteyiz ki bu bir “iptal” değil, geçici bir korumadır. Çünkü bazen esas karara ulaşmak zaman alır, ama zarar anlıktır. Yürütmenin durdurulması bu zararı önlemeyi amaçlar. Tabiki yürütmenin durdurulması için kanun koyucu bazı şartlar öngörmüştür. Bunlara birlikte bakacak olursak ; Yürütmenin durdurulması kararı, her davada verilmez. Öncelikle bu kararın verilebilmesi için İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun (İYUK) 27. maddesine göre iki temel şartın birlikte gerçekleşmesi gerekir:

1. İdari İşlemin Açıkça Hukuka Aykırı Olması

Bu şart, işlemin bariz ve ciddi bir şekilde hukuka aykırı olması gerektiği anlamına gelir. Hâkim, dosyaya bakarak ilk incelemede dahi işlemin yanlış olduğunu görebilmelidir. Hukuki sınırları aşan, yetki devri kurallarına uymayan, savunma hakkını ihlal eden işlemler bu kapsamda değerlendirilebilir.

2. Telafisi Güç veya İmkânsız Zarar Doğurma Tehlikesi

İkinci şart, işlemin uygulanması durumunda ortaya çıkacak zararın ileride giderilemeyecek nitelikte olmasıdır. Bu konuda birkaç örnek vermek gerekirse örneğin bir vatandaşın evinin yıkım kararı, tarım arazisinin kamulaştırılması,memurun göreviyle ilişiğinin kesilmesi, bir öğrencinin okuldan atılması, bir işletmenin ruhsatının iptali gibi kararlar, dava kazanılsa dahi maddi ve manevi olarak kalıcı zararlar doğurabilir.

Bu iki şartın birlikte bulunması durumunda mahkeme, davalı idareden savunma almadan da (gerekirse) yürütmeyi durdurma kararı verebilir. Ancak kural olarak, idareden savunma istenir ve ardından karar verilir. Peki yürütmenin durdurulması kararına nasıl itiraz edebiliriz ? Böyle bir karar karşısında yani yürütmenin durdurulması talepli kararlara karşı taraflar itiraz yoluna başvurabilir. Bu başvuru:

• 7 gün içinde yapılmalıdır.

• İtiraz, kararı veren mahkeme ile aynı yargı çevresinde bulunan bölge idare mahkemesi ya da üst derece mahkeme tarafından incelenir.Bu yol, yalnızca yürütmenin durdurulması kararları için öngörülmüş özel ve hızlı bir denetim mekanizmasıdır. Üstelik bu itiraz sonucunda verilen karar kesindir, yani yeniden temyiz edilemez. Sonuç olarak Yürütmenin durdurulması, idarenin kararlarını otomatik olarak uygulamasına karşı bireyin elindeki en etkili savunma araçlarından biridir. Bu kurum, idarenin gücüne karşı bireyin hukuk içinde nefes almasını sağlar. Aynı zamanda adaletin zamanla yarıştığı bir sistemde, kayıpların önüne geçilmesine olanak tanır. Unutmamak gerekir ki hukuk sadece doğru kararları değil, zamanında verilen doğru kararları değerli kılar. Yürütmenin durdurulması da işte bu zamanlamayı sağlayan temel bir güvencedir.

Bu yazımızda idare hukukumuzda yer alan ve genellikle ara karar niteliğinde verilen yürütmenin durdurulması kararının hukuki anlam ve önemine kısa bir bakış atarak kişisel değerlendirmelerde bulunduk. İlgili konuda Avukatınıza danışmanızı tavsiye eder, Herkese sağlıklı günler dilerim.  Adalet ruhun düzenidir. (Platon)

Av. Ali Birdal KAHRAMAN

Eti Mah. Strazburg Cad.No:24/23 Çankaya/ANKARA

Tel: 0532 517 94 75-0312 232 07 62