Av. Muhammed Tayyip Erken – Çocukları Uyuşturucu’dan Kurtarın! Az Bilinen Hukuki Himaye: Koruma Amacıyla Özgürlüğün Kısıtlanması

Av. Muhammed Tayyip Erken – Çocukları Uyuşturucu’dan Kurtarın! Az Bilinen Hukuki Himaye: Koruma Amacıyla Özgürlüğün Kısıtlanması

Bugünkü yazımızın konusu çocuklarınızı, yakınlarınızı uyuşturucu, alkol ve her türlü madde bağımlılığı batağından korumayı hedefleyen bir hukuki himaye türü.

Uyuşturucunun her türlüsünün ne kadar zararlı olduğu hepimizin malumu. Bununla ilgili yazılacak herhangi bir şey kalmadı, yazılması gereken her şey kaleme alındı. Uyuşturucunun ne kadar büyük bir illet olduğu, masum hiçbir türünün olmadığı, uyuşturucunun sadece uyuşturucu bağımlılığı ile de kalmadığı, kumar bağımlılığı, haysiyetsiz yaşam gibi sonuçlar doğurduğu da günümüzde görülmektedir.

Uyuşturucu bağımlısı bir kişi sadece kendisine zarar vermekle kalmıyor; ailesine, çevresine, komşusuna, arkadaşlarına, dostlarına ve toplum yapısına telafisi zor zararlar veriyor.

Uyuşturucu bağımlısı birey, kötü arkadaşların yönlendirmesi ile variyetini harcadıktan sonra kredi çekip kumar batağına sürükleniyor. Kredi dahi kullanamaz hale geldiğinde ise hem uyuşturucu temin edebilmek hem de sürüklendiği kumar bağımlılığını sürdürebilmek için ya bedenini kullanarak haysiyetsiz bir yaşamla para kazanmaya çalışıyor ya da zehir tacirlerine torbacılık yapmaya başlıyor.

Arkadaş ortamlarında belki masum gösterilen bir türle başlayan bu bağımlılık, kimyasal uyuşturucular ve kırmızı reçete ile satılan ilaçlarla devam ediyor; arkasından da başka bin bir türlü bağımlılık ile genç hayatlar yitip gidiyor.

İşte tam bu noktada elinizden bir şey gelmediğini düşünüyorsanız yanılıyorsunuz. Zira Türk Medeni Kanunu’nda bu durumlar öngörülerek düzenleme yapılmıştır. Kanunun 432. maddesi “Koruma amacıyla özgürlüğün kısıtlanması” başlığını taşımaktadır. Bu başlık altında sayılan durumlar nedeniyle, doğru ifadeyle kişi kendinden ve kötü alışkanlıklarından korunmak adına özgürlüğü kısıtlanabilmektedir.

Çocuklarını ikna yoluyla tedavi edilmesi için hastaneye yatıramayan ebeveynler, onların hayatının daha da kararmaması için bu hukuki kurumu kullanmayı düşünebilirler.

Kimlerin korunması amacıyla özgürlüğü kısıtlanabilir? Bu durum kanunun 432. maddesinde şu şekilde sayılmıştır: akıl hastalığı, akıl zayıflığı, alkol veya uyuşturucu madde bağımlılığı, ağır tehlike arz eden bulaşıcı hastalık veya serserilik sebeplerinden biriyle toplum için tehlike oluşturan her ergin kişi.

Bu kişilere ne gibi tedaviler uygulanır, kişinin rızası aranır mı? Bu kişiler artık ikna ve rıza yolu ile tedavi olmayı kabul etmezse ve kişisel korunması başka şekilde sağlanamazsa; tedavisi, eğitimi veya ıslahı için elverişli bir kuruma yerleştirilir veya alıkonulabilir.

Bu durum ne demek? Herhangi bir madde bağımlısı kişi, talep üzerine Ahkâm-ı Şahsiye ile görevli nöbetçi sulh hukuk mahkemesinin vereceği bir kararla, hakkında sağlık raporu almak üzere kolluk görevlilerince sağlık kuruluşuna gerekirse zor kullanılarak sevk edilir.

Bu sevk üzerine alınan sağlık raporu ile ilgili kişinin hem hukuki ehliyetinin sınırlanması talep edilebilir hem de özgürlüğünün koruma amacıyla kısıtlanmasına karar verilir. Bu karar uyarınca kişi, Alkol ve Uyuşturucu Madde Bağımlıları Tedavi ve Araştırma Merkezi (AMATEM) bünyesinde tedaviye alınır.

Bu tedavi nihayete ermeden, kişi bağımlılıklarından arınmadan ve sağlığına kavuşmadan süreç sonlandırılmaz. Tedavi amacına ulaştığında ise mahkeme kararı ile sağlık merkezinden ayrılışı gerçekleştirilir.

Unutulmamalıdır ki bazı durumlarda gerçek koruma, özgürlüğün geçici olarak sınırlandırılmasını gerektirebilir. Uyuşturucu bağımlılığı karşısında aileler çaresiz değildir. Hukuk, doğru kullanıldığında hayat kurtarabilir.

Bu durumun cezai sonuçları ise başka bir yazının konusu olduğundan ona daha sonra yer verilecektir.