Dr. Mustafa Torun – Koruyucu Hekimlik Açısından Yaz İshalleri ve Besin Zehirlenmeleri…

Dr. Mustafa Torun – Koruyucu Hekimlik Açısından Yaz İshalleri ve Besin Zehirlenmeleri…

Yaz aylarıyla birlikte sıcaklık ve nemin artması; ishal etkeni bakteri, virüs ve parazitlerin çoğalması için uygun zemin yaratır.

Rotavirüs, norovirüs, Salmonella, Shigella, E. coli ve Campylobacter başta olmak üzere besin zehirlenmeleri Mayıs-Eylül döneminde belirgin yükselir.

Koruyucu hekimlik; hastalık ortaya çıktıktan sonra tedavi etmek yerine risk etmenlerini ortadan kaldırarak, toplumu korumayı amaçlar. Bu yaklaşım birey, aile, toplum ve çevre başlıklarında ele alınmalıdır.

1. Bireysel ve Aile Düzeyinde Korunma Nasıl Olmalı?

Güvenli Gıdanın 5 Altın Kuralı olarak, Dünya Sağlık Örgütü’nün temel ilkesi bizlere yol göstericidir.
*Eller yemek öncesi ve tuvalet sonrası sabunla en az 20 saniye yıkanmalı.
*Çiğ et, tavuk, yumurta ile sebze-meyve ve pişmiş gıdalar için ayrı doğrama tahtası ve bıçak kullanılmalı.
*Tüm gıdalar, özellikle kıyma, tavuk, yumurta ve deniz ürünleri; iç sıcaklığı 74°C’yi geçecek şekilde iyi pişirilmelidir.
*Tehlike Sıcaklığı: 5°C-60°C arasıdır. Bu aralıkta mikroplar 20 dakikada ikiye katlanır. Bu nedenle sıcak yemekler 60°C üzeri, soğuk gıdalar +4°C altında tutulmalıdır.
*Piknik, düğün, toplu yemek gibi ortamlarda; mayonezli salata, kremalı pasta, çiğ köfte, açıkta satılan süt ve süt ürünleri yüksek risk taşır.

Şüpheli gıda “Tekrar Isıtarak Kurtarılamaz” kuralı unutulmamalıdır.

2. Toplumsal ve Kurumsal Önlemler Nelerdir?

*Tarım ve Orman ile Belediye Zabıta ekipleri yaz sezonunda denetimi sıklaştırmalıdır.
*Restoran, büfe, seyyar satıcı, toplu tüketim yerleri ve plaj işletmelerinde soğuk zincir, personel hijyeni ve altyapı denetlenmelidir.
*Okullar, yaz kursları ve spor kamplarında öğrencilere el yıkama ve gıda güvenliği eğitimi verilmelidir.
*İçme suyu şebekesinin klor düzeyi izlenmeli, arıza ve kesintiler sonrası şebeke dezenfeksiyonu yapılmalıdır.
*Kanalizasyonun, içme ve kullanma suyuna karışması ishal salgınlarının en sık nedenidir.

3. Çevresel Sürveyans ve Erken Müdahale Nasıl Olmalıdır?

*İl ve İlçe Sağlık Müdürlükleri yaz aylarında aktif sürveyans yapmalıdır.
*Aynı okul, askeriye, fabrika veya organizasyonlarda 2’den fazla ishal vakası bildirimi; “Toplu Zehirlenme” şüphesiyle filyasyon gerektirir.
*Gıda ve dışkı örnekleri hızla incelenmeli, kaynak tespit edilip ortadan kaldırılmalıdır.

Sonuç Olarak Ne Söyleyebiliriz?
Yaz ishali kader değildir. Temiz su, temiz el, temiz gıda ve soğuk zincir korunursa, hem çocuk ölümleri hem de iş gücü kaybı büyük oranda önlenir. Tedavi edici hekimlik acilde başlar; koruyucu hekimlik mutfakta, çeşmede ve pazarda başlar.

TEDAVİ HEKİMLİĞİ YERİNE KORUYUCU HEKİMLİK İLKELERİ ÖNCELİĞİMİZ OLMALIDIR….

Yazımızı güzel bir Gaziantep türküsü ile bitirelim. Ahmet Yamacı hocamıza saygılar…

“Bahçalarda Mor Meni
Verem Ettin Sen Beni
Nasıl Verem Olmayım
Eller Sarıyor Seni” Sevgiler…

Dr. Mustafa Torun
Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji UZMANI