Bir şifacı olarak probiyotikler

Bir şifacı olarak probiyotikler

Derleyen: İhsan Soytemiz Uzman Biyolog, Türkiye Biyologlar Derneği Yönetim Kurulu Başkanı, Mikrobiyom Derneği Üyesi

Bilim, probiyotiklerin iyileştirebileceği farklı yolları keşfetmeye devam ediyor, ancak bu, gezinmesi zor bir yol. Bunun nedeni, probiyotiklerin hepsinin aynı şekilde davranmaması olabilir.

Örneğin, Lactobacillus cinsi içindeki belirli bir tür belirli bir rahatsızlığı önlemeye yardımcı oluyorsa, bu, başka bir Lactobacillus türünün veya Bifidobacterium gibi diğer türlerin aynı yararı sağlayacağı anlamına gelmez.

Bir kişi için işe yarayan bir başkası için işe yaramayabilir. Ayrıca

Bir gıdadaki bakteri türlerinin sayısı bir rol oynayabilir – tek bir bakteri türüne sahip bir ürün, birkaç bakteri türüne sahip bir ürün kadar etkili olmayabilir veya bunun tersi de geçerlidir.

Şaşırtıcı olmayan bir şekilde, probiyotiklerin sağlık ve şifa üzerindeki rolü hakkında kesin sonuçlara varmak neredeyse imkansızdır. Haziran 2020’de Amerikan Gastroenteroloji Derneği (AGA), mevcut araştırmaların incelemesine dayanarak probiyotiklerin kullanımına ilişkin kılavuzlar yayınladı. AGA, pek çok durumu tedavi etmek için probiyotik kullanmak için en iyi ihtimalle zayıf kanıtlar buldu. Kılavuzlar, yalnızca üç durumda belirli probiyotikleri önermiştir:

• düşük doğum ağırlıklı prematüre bebeklerde (gebeliğin 37. haftasından önce doğmuş) bağırsakları etkileyen bir hastalık olan nekrotizan enterokolit riskini azaltmak için

• Antibiyotik alan yetişkinlerde ve çocuklarda Clostridium difficile enfeksiyonunu önlemek için.

• ülseratif kolit ameliyatı sırasında ince bağırsaktan oluşturulan bir kesenin iç yüzeyinde oluşan bir iltihaplanma olan poşit tedavisine yardımcı olmak için.

Tabii ki, bu yönergeler, iyi bakterilerin aslında aynı zamanda iyi bir ilaç olup olmadığı konusunda son söz değildir. Tıp topluluğu tarafından evrensel olarak kabul edilmezler. Probiyotik araştırmaları çoğunlukla yeni ve sürekli değişiyor. Aslında kılavuzların kendileri, bir klinik araştırmanın parçası olarak diğer koşullar için probiyotik almanın makul olabileceğini söylüyor.

Pek çok yeni çalışma, probiyotiklerin sindirim bozukluklarının ve kalp hastalığı, obezite ve hatta depresyon gibi bağırsak dışındaki çeşitli durumların tedavisinde ve önlenmesinde oynayabileceği rolü araştırmıştır.

Araştırmaların bir kısmı probiyotiklerin prebiyotiklerle, lif oranı yüksek karbonhidratlarla ve bakterilerin büyümesini besleyerek kombinasyon halinde kullanılmasını içerir.

Probiyotiklerin sadece bağırsak mikrobiyotasını güçlendirerek mi yoksa iltihaplanmayı azaltmak veya diğer iyileşme mekanizmalarını iyileştirmek gibi başka şekillerde yardımcı olup olmadığı hala bilinmemektedir.

İşte en son bulguların bazılarının bir özeti.

Aşağıda açıklanan çalışmaların çoğunun, kesin ölçüm amacıyla gıda yerine probiyotik takviyeleri kullandığını unutmayın. Takviyeler, tezgahtan satın alınan ürünlerde daha az kesin olabilecek saflığı sağlamak için test edildi.

Alerjiler. The American Journal of Clinical Nutrition’da 2017 yılında yapılan bir araştırma, hafif mevsimsel alerjilerden muzdarip sağlıklı yetişkinlerin, plasebo grubuna kıyasla Lactobacillus ve Bifidobacterium takviyesi aldıktan sonra bahar alerjisi sezonunda daha az semptom gösterdiğini buldu.

Bilim adamları, etkinin probiyotiklerin bağışıklık sistemini güçlendirme yeteneği ile ilgili olabileceğini, ancak daha fazla araştırmaya ihtiyaç olduğunu düşünüyor.

Kemik kaybı. Araştırmacılar, üç Lactobacillus suşunun probiyotik karışımının menopoz sonrası kadınlarda lomber omurga kemik kaybını azalttığını keşfettiler. Sonuçlar 2019’da The Lancet Rheumatology’de yayınlandı.

Kanser. Cell Reports’ta 2019’da yapılan bir araştırmaya göre, probiyotikler ve prebiyotiklerin bir kombinasyonu, kanser hücrelerinin büyümesini yavaşlatabilir ve belirli kanserlerin, özellikle kolon kanserinin tedavisine yardımcı olabilir. Diyetin belirli kanserleri önlemede hayati bir rolü olduğu bilinmektedir. Bu sonuçlar, beslenmenin kanseri yavaşlatma üzerindeki daha geniş etkisine ışık tutuyor.

Depresyon. BMJ Nutrition Prevention & Health tarafından 2020’de çevrimiçi yayınlanan bir incelemeye göre, tek başına veya prebiyotiklerle birlikte alınan probiyotik takviyeleri, depresyon semptomlarını hafifletmeye yardımcı olabilir. Bununla birlikte, probiyotiklerin nasıl yardımcı olabileceği açık değildir. Araştırmacılar, depresyonu olan kişilerin genellikle hassas bağırsak sendromu (IBS) veya diyabet gibi altta yatan rahatsızlıkları olduğunu ve probiyotiklerin bunların tedavisine yardımcı olabileceğini belirtti. Başka bir teori, probiyotiklerin, depresif semptomları iyileştirmek ve ruh halini yükseltmekle bağlantılı bir kimyasal olan triptofanın etkisini artırabileceğidir.

Kalp hastalığı. Probiyotikler, bir kişinin kalp hastalığı riskini artıran belirli durumların yönetilmesine yardımcı olabilir. Örneğin, birkaç çalışma, probiyotik takviyelerinin toplam kolesterolü ve “kötü” LDL kolesterol seviyelerini düşürdüğünü göstermiştir. Birkaç Lactobacillus suşu en etkili olarak öne çıkmıştır.

Bilim adamları, probiyotiklerin bağırsaklardaki kolesterolü bağlayarak emilmesini önleyerek yardımcı olduğunu düşünüyorlar.

Ayrıca karaciğerde kolesterol oluşumunu önleyebilecek kısa zincirli yağ asitleri üretirler. 23 denemenin 2020 yılında gözden geçirilmesi, probiyotik takviyesi alan yüksek tansiyonu olan kişilerin sistolik kan basıncını (en yüksek sayı) ve diyastolik kan basıncını (en düşük sayı) düşürdüğünü gösterdi. Etki mütevazıydı, ancak istatistiksel olarak anlamlıydı, ancak yalnızca sekiz ila 10 hafta sürdü. Sonuçlar Lipids in Health and Disease tarafından çevrimiçi olarak yayınlandı.

İnflamatuar bağırsak hastalığı (IBD). IBD, sindirim sisteminin devam eden bir iltihabıdır. En yaygın iki tip Crohn hastalığı ve ülseratif kolittir (UC). Crohn hastalığı, sindirim sisteminin herhangi bir bölümünde ortaya çıkabilen iltihaplanmadır. UC, kolon ve rektumun astarında ülserlere yol açabilen uzun süreli iltihaplanmaya neden olur. Journal of Cellular Physiology’de 2018’de yayınlanan 18 çalışmanın gözden geçirilmesi, probiyotiklerin UC semptomlarını hafifletebileceğini gösterdi. Diğer araştırmalar, probiyotiklerin Crohn hastalığı semptomlarının nüksetmesini önleyebileceğini öne sürdü. Bununla birlikte, hangi türlerin bu koşullar için en iyi sonucu verdiğini bulmak için daha fazla araştırmaya ihtiyaç vardır.

İrritabl bağırsak sendromu (IBS). IBS karın ağrısı, şişkinlik, ishal ve kabızlığa neden olan bir bağırsak hastalığıdır. The Lancet Gastroenterology & Hepatology’de yayınlanan bir 2020 klinik araştırması, sekiz hafta boyunca her gün alınan probiyotik B. bifidum MIMBb75’in, plaseboya kıyasla mide ağrısı, şişkinlik ve zayıf bağırsak hareketleri gibi IBS semptomlarını iyileştirdiğini buldu. Probiyotikler, sitokinler gibi enflamatuar kimyasalların üretimini azaltmaya yardımcı olabilir ve muhtemelen bağışıklık sistemini güçlendirmenin yanı sıra gıdanın sindirim sistemi yoluyla hareketini iyileştirmeye yardımcı olabilir. Pek çok probiyotik türü vardır, ancak spesifik olanların IBS’li kişiler için faydalı olup olmadığı net değildir.